NATO, Rusya’ya ait insansız hava araçlarının (İHA) Polonya hava sahasını ihlal etmesinin ardından doğu sınırında askeri varlığını artırma kararı aldı. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Polonya’nın en kritik güvenlik tehdidiyle karşı karşıya kaldığına işaret eden gelişme, ABD’nin müttefiklerini savunma konusundaki kararlılığını bir kez daha tartışmaya açtı.
NATO’da “Sonun Başlangıcı” Tartışması
ABD merkezli The Atlantic dergisinde yayımlanan analizde, yaşanan kriz “NATO için sonun başlangıcı” sözleriyle değerlendirildi. Yazıda, ABD Başkanı Donald Trump’ın seçim sürecinde Avrupa’ya güvenlik taahhütleri konusunda belirsiz bir tutum sergilediğine dikkat çekildi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Trump’a “baba” diye hitap etmesi, Avrupa’nın güvenliği korumak için Washington’un kibrine oynadığı yönünde yorumlandı. Analize göre, Avrupa’nın kendi güvenlik kapasitesini güçlendirene ya da Trump siyaset sahnesinden çekilene kadar, transatlantik birlikteliğin yalnızca görüntüde korunabileceği ifade edildi.
Putin’in Hesapları ve Tarafsızlık İhlali
Moskova yönetimi, Polonya topraklarına İHA gönderdiği iddialarını reddetse de saldırının gerçekleşmesi “yeni ve tehlikeli bir eşik” olarak değerlendirildi. Uzmanlar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in aslında tarafsızlık ilkesini ihlal eden Batılı hükümetlerin Ukrayna’ya doğrudan silah sevkiyatlarını gerekçe göstererek Polonya, Romanya veya Slovakya üzerinden geçen tedarik hatlarını vurma hakkına sahip olduğunu ancak bu adımı atmadığını vurguluyor.
Bunun nedeni olarak da NATO ve ABD’yi doğrudan savaşa çekme ihtimali gösteriliyor. Rusya bu yüzden başlangıçta Kiev’e daha çok düzensiz saldırılar düzenlemişti.
NATO’nun Caydırıcı Gücü
NATO’nun doğrudan çatışmaya girmesi hâlinde Rusya’nın ağır kayıplar vereceği öngörülüyor. Askeri analistler, ABD’nin denizaltılardan fırlatacağı füzelerle Rusya’nın ikmal hatlarını yok edebileceğini, bu durumda Putin’in “nükleer tırmanma” ya da geri çekilme arasında seçim yapmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Putin’in bugüne kadar nükleer tehditleriyle Biden yönetimini baskı altında tutmaya çalıştığı, fakat ABD ve NATO’nun doğrudan tepki göstermesine yol açacak bir adım atmaktan kaçındığı ifade ediliyor. Analistlere göre, ironik biçimde doğrudan Amerikan müdahalesinden en çok çekinen taraf Rusya değil, bizzat ABD oldu.
ABD’nin Sessizliği ve Putin’in Planı
Kremlin’in ilk hedefi, Ukrayna’ya hızlı saldırılar düzenleyerek ABD ve NATO’nun yanıt vermesine fırsat bırakmadan işgali tamamlamaktı. Washington yönetimi Putin’in bu planlarını aylar öncesinden bilmesine rağmen somut bir karşı adım atmadı. Bugün itibarıyla Moskova’nın amacı Ukrayna’yı teslim olmaya zorlamak.
Avrupa Politika Analizi Merkezi’ne göre Rusya, ABD’nin güvenlik taahhütlerini sınamak için “ortak ve koordineli saldırı kampanyası” yürütüyor. Bu durum, transatlantik ittifakın geleceğini belirleyecek kritik bir sınav olarak görülüyor.
Avrupa’dan Polonya’ya Güçlü Destek
Rusya’nın İHA ihlali sonrası Avrupa ülkeleri Polonya’ya destek mesajlarını hızla duyurdu.
Hollanda: 300 asker, hava savunma sistemleri ve topçu birlikleri göndereceğini açıkladı.
Çekya: 100 asker ve helikopter ile katkı sağlayacağını duyurdu.
Almanya: Litvanya’ya bir tugay sevk edecek, ayrıca Polonya üzerinde hava devriyelerini artıracak.
Fransa: Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, üç Rafale savaş uçağını Polonya hava sahasının korunmasına göndereceklerini belirterek, “Rusya’nın artan tehditlerine boyun eğmeyeceğiz” dedi.
Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, parlamentoda yaptığı konuşmada müttefiklerin desteğini tek tek açıkladı ve NATO’nun birlik mesajı verdiğini vurguladı.
