Hükümet Krizi Derinleşiyor

Kasım 2025 seçimlerinden bu yana hükümetin kurulamadığı Irak’ta siyasi belirsizlik sürüyor. Parlamento, Kürt partiler arasında cumhurbaşkanı adayı üzerinde uzlaşı sağlanamaması nedeniyle dün yapılması planlanan oylamayı erteledi. Oylamanın, başbakanlık için adı öne çıkan Şii lider Nuri el-Maliki’ye yönelik itirazların arttığı bir dönemde ertelenmesi, Irak’ın ABD-İran geriliminin tam ortasında kaldığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Sudani Adaylıktan Çekilmişti

Irak’ta 11 Kasım 2025’te yapılan seçimlerde, mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin liderliğindeki koalisyon parlamentoda en fazla sandalyeyi kazanan blok olmuştu. Ancak çoğunluk sağlanamaması ve Şii blok içindeki uzlaşmazlıklar nedeniyle Sudani, ocak ayında başbakan adaylığından çekildiğini açıklamış ve desteğini Nuri el-Maliki’ye vermişti.

Parlamentoda ağırlığı bulunan Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi de Maliki üzerinde uzlaşmış durumda.

Maliki Tartışmaların Odağında

Nuri el-Maliki, Irak siyasetinin en tartışmalı isimleri arasında yer alıyor. 2006–2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapan Maliki, mezhepçi politikalar, güvenlikçi yönetim anlayışı ve İran’a yakınlığı nedeniyle sert eleştirilere maruz kalmıştı. Maliki ayrıca terör örgütü DEAŞ’ın ülkede güç kazanmasına zemin hazırlayan siyasi atmosferin mimarlarından biri olmakla suçlanmıştı.

75 yaşındaki siyasetçi, 2014 yılında Washington’un yoğun baskısı sonrası görevden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Washington’dan En Üst Perdeden İtiraz

Maliki’nin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte Washington’dan gelen mesajlar da sertleşti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başbakan Sudani ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran’ın etkisi altındaki bir hükümetin Irak’ın çıkarlarını savunamayacağı ve ülkeyi bölgesel çatışmalardan uzak tutamayacağı uyarısında bulundu.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani ile yaptığı görüşmede benzer mesajlar verdi.

Trump: “Maliki Seçilirse Yardım Yok”

En sert açıklama ise ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:“Irak’ın Nuri el-Maliki’yi yeniden başbakan yaparak çok kötü bir tercih yapabileceğine dair duyumlar alıyorum. Maliki’nin iktidarda olduğu son seferde ülke yoksulluğa ve tam bir kaosa sürüklendi. Bunun bir daha yaşanmasına izin verilmemeli.
Çılgınca politikaları ve ideolojisi nedeniyle, eğer Maliki seçilirse Amerika Birleşik Devletleri artık Irak’a yardım etmeyecektir. Biz yardım etmek için orada olmazsak Irak’ın başarı, refah veya özgürlük şansı sıfırdır. Irak’ı yeniden büyük yapalım!”

Trump’ın açıklamaları, Washington’un Bağdat’a yönelik tutumunda yeni bir kırılma olarak yorumlandı.

Yaptırım ve Güvenlik Tehdidi

Siyasi baskıya ek olarak ABD’nin güvenlik ve ekonomik baskıyı da artırdığı belirtiliyor. New York Times’ın aktardığına göre ABD’li yetkililer, İran destekli Şii milislerin Amerikan üslerine saldırması halinde doğrudan karşılık verileceği mesajını Iraklı yetkililere iletti.

Reuters ise Washington’un, kurulacak hükümette İran tarafından desteklenen silahlı grupların yer alması halinde Irak’ın petrol gelirleri dahil olmak üzere yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunduğunu yazdı.

Cumhurbaşkanlığı Seçimi Kilit Rolde

Irak’ta teamül gereği Kürtlere verilen cumhurbaşkanlığı makamı, yeni başbakanın atanmasının önünü açması açısından kritik önem taşıyor. Cumhurbaşkanının seçilmesinin ardından 15 gün içinde başbakan adayını görevlendirmesi gerekiyor.