Trump’ın “Ortadoğu’nun Rivierası”na dönüştürmek istediği Gazze Şeridi’nin “kime ait olduğunu” bulmak, el değiştirdiği yüzyıllar boyunca çıkarılan ve birbirleriyle çakışan toprak yasalarını çözmeyi gerektiyor.
Tarihsel Süreç
- Osmanlı Dönemi (1517-1917): Gazze, Osmanlı İmparatorluğu’nun Filistin eyaletinin bir parçasıydı ve Osmanlı yönetimi altında kaldı.
- Britanya Mandası (1917-1948): I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı’dan İngilizlerin kontrolüne geçti ve Filistin Mandası’nın bir parçası oldu.
- 1948 Arap-İsrail Savaşı: İsrail’in bağımsızlığını ilan etmesiyle başlayan savaş sonucunda Gazze, Mısır yönetimine geçti.
- 1967 Altı Gün Savaşı: İsrail, Gazze’yi işgal etti ve burayı askeri yönetim altına aldı.
- 1993 Oslo Anlaşmaları: Filistin yönetimi, Gazze’de sınırlı bir otonomi kazandı.
- 2005 İsrail’in Çekilmesi: İsrail, Gazze’deki askerlerini ve yerleşimcilerini geri çekti ancak Gazze’nin kara, hava ve deniz sınırlarını kontrol etmeye devam etti.
- 2006 Hamas’ın Kontrolü: Seçimleri kazanan Hamas, 2007’de Gazze’nin yönetimini tamamen ele aldı.
Günümüzde Durum
Resmi olarak Gazze, Filistin topraklarının bir parçası ve Filistin halkının yaşadığı bir bölge. Ancak İsrail, Gazze’yi abluka altında tutarak sınır geçişlerini ve deniz yollarını kontrol ediyor. Mısır da Refah Sınır Kapısı’nı denetliyor. Hamas, fiili yönetim olarak Gazze’yi kontrol ederken, uluslararası hukuka göre bölge hâlâ işgal altında sayılıyor.
Tarihsel tartışmalar Osmanlı’ya kadar uzansa da günümüz bağlamında Gazze, Filistin toprağı olarak kabul edilmekte ancak fiili olarak abluka altında bulunmaktadır.
RAMALLAH’LA GÖRÜŞMEK ZORUNDAHamas tarafından yönetilen Gazze, çoğu ülke tarafından Ramallah merkezli Filistin Yönetimi’nin bir parçası olarak görülüyor. Filistin Yönetimi’ni kuran Oslo Anlaşmaları’nın hazırlanmasına yardımcı olan Yossi Beilin, “Trump Gazze’nin kontrolünü yasal olarak ele geçirmek isterse, Ramallah ile görüşmesi gerekiyor” diyor. Gazze çok sık el değiştirdiği için, arazilerin mülkiyetini yöneten yasal çerçeve İngiliz, Mısır ve Filistin yasalarından oluşuyor. Hatta bazı kurallar, bölgenin Osmanlı İmparatorluğu’nun kontrolü altında olduğu zamana kadar uzanıyor. Norveç Mülteci Konseyi’nin 2015’te bölgedeki arazi mülkiyeti üzerine yaptığı bir araştırmaya göre, Gazze’deki arazinin yarısına kadarı şahısların elinde; bu da alınıp satılabileceği anlamına geliyor. Savaştan önce Gazze’de arazileri Filistin Yönetimi’nin Toprak İdaresi Kurulu’na kayıtlı durumdaydı; ancak yapıların yaklaşık yüzde 70’inin yıkıldığı veya hasar gördüğü bölgede kimin neye nerede sahip olduğunu çözmek büyük sorun. Trump’ın planlarına tepki gösteren Gazzeliler ise topraklarını bırakıp gitmeyeceklerini söylüyor.
