ABD-Avrupa çatlağı derinleşti: Kıtalar arası gerginlik

ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski arasında Oval Ofis’te yaşanan tartışma kıtalar arası gerginliğe neden oldu. Avrupalı liderler Zelenski’nin arkasında saf tuttu. İki lider arasında, diplomatik gelenekleri altüst eden söz dalaşı ABD ile Avrupa arasındaki çatlağı derinleştirdi. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın, “Özgür dünyanın yeni bir lidere ihtiyacı var” vurgusu iki kamp arasındaki gerginliğin ulaştığı boyutu gösteriyor. Transatlantik ilişkilerin onarılamaz noktaya doğru gidebileceği endişesi giderek zemin kazanıyor. Avrupa Birliği, Zelenski’nin arkasında dursa da şu aşamada yeni Amerikan yönetimine karşı somut strateji geliştirebilmiş değil.

YENİ LİDER VURGUSU

Rusya karşıtlığıyla tanınan Kallas’ın, “Bugün özgür dünyanın yeni bir lidere ihtiyacı olduğu açıkça ortaya çıktı. Bu meydan okumayı göğüslemek biz Avrupalılara düşüyor” ifadeleri en sivri çıkış oldu. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in ortak mesajı da AB’nin Ukrayna konusunda ABD’yle görüş ayrılığını ortaya koyar nitelikte: “Saygınlığınız Ukrayna halkının cesaretini onurlandırıyor. Güçlü cesur ve korkusuz olun. Başkan Zelenski, asla yalnız değilsiniz.” AB Dönem Başkanı Polonya’nın Başbakanı Donald Tusk’ın çizgisi de aynıydı.

ORBAN, TRUMP’I DESTEKLEDİ

Fransa ve Almanya’nın tepkilerinde ise ABD’nin Rusya’ya destek verdiği algısı oluşturan yaklaşımına yönelik eleştiriler ön plandaydı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “Sanırım hepimiz durumun farkındayız. Bir saldırgan var, o da Rusya ve saldırıya uğrayan bir halk var, o da Ukrayna” dedi. Almanya’nın müstakbel Başbakanı olması beklenen Friedrich Merz de “Bu korkunç savaşta saldırgan ile kurbanı asla birbirine karıştırmamalıyız” ifadelerini kullandı. Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Ukrayna’nın Almanya ve Avrupa’ya güvenebileceğinin altını çizdi. AB liderleri arasında Trump’a destek Macaristan Başbakanı Viktor Orban’dan geldi. Orban,“Güçlü adamlar barış, zayıflar savaş yapar” dedi.

ZİRVE ÜSTÜNE ZİRVE

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’in inisiyatifiyle bugün Londra’da Ukrayna konulu bir zirve düzenlenecek. AB liderleri ise 6 Mart’ta Ukrayna ve Avrupa savunmasına odaklanılacak özel  zirvede bir araya gelecekler. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de acil bir zirve çağrısı yaptı.

AVRUPA ZORLANIYOR

AB, Ukrayna’nın arkasında dursa da ABD desteğini çekerse bunu ne kadar sürdürebileceği belli değil. Belirgin strateji yokluğu ve görüş ayrılıkları AB’yi zorluyor. Washington’daki tartışma ABD ve Avrupa arasında, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yanaki en önemli kırılmalardan biri. Brüksel’de, “Artık uyanıp gerçeğin farkına varmalıyız” yorumları sıkça duyulmaya başlandı. Trump’ın ittifakları bir yana bırakan ve ilkeleri önemsemeyen tavrı NATO için de risk olarak görülüyor.

ZİRVE ÖNCESİ SAMİMİ KARŞILAMA

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, bugün düzenlenecek Ukrayna konulu zirve öncesi Zelenski ile bir araya geldi. Londra’daki Downing Street’te bulunan Başbakanlık resmi konutu 10 Numara’da gerçekleşen görüşme öncesi Starmer, Ukrayna liderini oldukça samimi şekilde karşıladı. İngiltere Başbakanı toplantı başlamadan önce gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ukrayna’nın yanındayız” dedi.

Oval Ofis’te önceki gün Trump’ın Zelenski’nin sözünü kestiği, azarladığı anlar dünyada ana gündem oldu.