Birleşmiş Milletler (BM) 80. Genel Kurulu marjında Gazze konulu özel bir toplantı düzenleyen ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in saldırılarını kalıcı olarak sona erdirmeye yönelik 21 maddelik bir plan sundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı toplantıya çok sayıda Müslüman ülke lideri iştirak etti.
Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, toplantıda sundukları planın hem İsrail’in hem de bölge ülkelerinin endişelerine cevap verdiğini belirterek, “Önümüzdeki günlerde çığır açıcı bir duyuruda bulunabiliriz” dedi.
21 Maddelik Planın Detayları
ABD basınına göre planın öne çıkan unsurları şunlar:
Gazze’deki tüm İsrailli rehinelerin serbest bırakılması.
Kalıcı ateşkesin sağlanması.
İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nden kademeli olarak çekilmesi.
Hamas’ın dahil olmadığı yeni bir yönetim mekanizması kurulması.
Arap ve Müslüman ülkelerden oluşacak ortak güvenlik gücünün oluşturulması.
Gazze’nin yeniden inşası için bölge ülkelerinin finansal destek sağlaması.
Müslüman Liderlerden ABD’ye Garanti Talebi
Toplantıda Müslüman liderlerin planı genel olarak olumlu karşıladığı ancak ABD’den bazı güvenceler istedikleri bildirildi. Liderler, İsrail’in Gazze veya Batı Şeria’da ilhak girişiminde bulunmaması, Gazze’yi işgal etmemesi, yasadışı yerleşimlere son vermesi ve El Aksa Camii’nin statüsünü değiştirmemesi için garanti talep etti. Ayrıca Gazze’ye insani yardım akışının hızla artırılması istendi.
Axios’a konuşan bir Arap yetkili, “İlk kez masaya ciddi bir plan getirildiğini hissettik” ifadelerini kullandı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Witkoff’un, toplantının ardından Suudi Arabistan, Mısır, Ürdün ve BAE temsilcileriyle planın operasyonel detaylarını ele aldığı aktarıldı.
Batı Şeria’da İlhak Yok Mesajı
Trump, İsrail’in Batı Şeria’yı ilhak etmesine izin vermeyeceğini vurguladı. “Onunla (Netanyahu) konuştum, Batı Şeria’da ilhaka izin vermeyeceğim. Bu kadar yeter” dedi. Politico, Trump’ın bu sözleriyle Müslüman liderlere güvence verdiğini yazdı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un da Filistin devletini tanıdıklarını açıklamasıyla birlikte, İsrail’in Batı Şeria’daki ilhak tehdidinin uluslararası alanda “kırmızı çizgi” olarak görüldüğü yorumları yapıldı.
Netanyahu’nun Uçuş Rotası Dikkat Çekti
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) hakkında savaş suçları nedeniyle tutuklama kararı çıkardığı Netanyahu, BM Genel Kurulu için ABD’ye giderken rotasını değiştirdi. Daha önce Avrupa üzerinden uçan Netanyahu’nun uçağı, bu kez Akdeniz üzerinden Cebelitarık Boğazı’na yöneldi. Bu değişiklik, “tutuklanma endişesi nedeniyle 600 km’lik ekstra rota” yorumlarına yol açtı.
Abbas BM’ye Uzaktan Katıldı
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ise ABD vizesi alamadığı için BM Genel Kurulu’na video konferansla bağlandı. Abbas, Gazze’deki saldırıların savaş suçu olduğunu vurgulayarak, 220 binden fazla Filistinlinin öldürüldüğünü ve yaralandığını belirtti. “Bu, 21’inci yüzyılın en korkunç insani trajedilerinden biridir” ifadelerini kullandı.
Trump’tan BM’de Sabotaj İddiası
BM’de konuşma yaparken teknik aksaklıklarla karşılaşan Trump, olayları “sabotaj” olarak nitelendirdi. Yürüyen merdivenin aniden durduğunu, ses sisteminin devre dışı kaldığını ve teleprompterin çalışmadığını söyleyen Trump, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten soruşturma talep etti.
İngiliz basını, bazı BM çalışanlarının Trump’ın BM’ye aktardığı fonları kesmesine tepki olarak yürüyen merdiveni bilerek durdurduğunu yazdı. Beyaz Saray ise olayın kasıtlı çıkması halinde sorumluların işten çıkarılması gerektiğini duyurdu.
