Suriye’den ‘Yeni Dönem’ Mesajı: “İnsan Hakları Ulusal Önceliklerin En Üstünde”
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, ülkenin karanlık bir dönemden çıktığını belirterek yeni süreçte insan haklarının devletin en temel önceliği haline getirildiğini açıkladı. Şeybani, Şam’da ilk kez düzenlenen “Dünya İnsan Hakları Günü” programında yaptığı kapsamlı konuşmada, eski rejim dönemindeki ağır ihlallere dikkat çekerken, yeni yönetimin “hakikat, adalet, tazminat ve tekrar etmeme” ilkeleri üzerine kurulan bir dönüşüm taahhüdü verdiğini söyledi.
Etkinlik, Suriye Dışişleri Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) Suriye Ofisi’nin ortak organizasyonuyla gerçekleştirildi. Bu yönüyle program, savaş ve rejim değişikliği sonrası kurulan yeni yönetimin uluslararası kurumlarla ilişkilere verdiği önemin sembolü olarak değerlendirildi.
“8 Aralık, karanlık dönemin sona erdiği tarih”
Şeybani, konuşmasının başlangıcında 8 Aralık tarihinin, “ülkeyi boğucu bir karanlığa sürükleyen zalim rejimin devrilmesinin sembolü” olduğunu vurguladı. Eski yönetimin ülkeyi sistematik hak ihlalleri, zorla kaybetmeler ve sivillere yönelik ağır suçlarla anılan bir sürece soktuğunu belirten Bakan, şu ifadeleri kullandı:“Dünya İnsan Hakları Günü, zalim rejimi devirme sürecinde bizim için önemli bir platform olmuştu. Bugün ise insan haklarının korunması üzerine kurulu yeni bir dönemin başlangıcındayız.”
“Halkımıza söz veriyoruz: Bu trajediler yeniden yaşanmayacak”
Suriye’nin geçtiği acı süreçleri hatırlatan Şeybani, kimyasal saldırılar ve on binlerce kişinin kaybolmasına yol açan ihlallerin ulusun hafızasında derin yaralar bıraktığını söyledi.
Katılımcılara hitaben, güçlü bir taahhüt mesajı verdi:“Bu kürsüden halkımıza söz veriyoruz: Bu trajediler asla yeniden yaşanmayacak. Kimliğimizin köklerindeki insani ve ahlaki değerler buna izin vermez.”
Savaş döneminde bile sivillerin korunması, mülklerin muhafazası ve yaralılara karşı merhametli davranılması yönünde net talimatlar verildiğini ifade eden Şeybani, “Kahraman savaşçılarımız bu talimatlara bağlı kaldı, savaşın ortasında dahi insani değerlerden vazgeçmedi” dedi.
Yeni anayasa: Haklar, özgürlükler ve hukukun üstünlüğü
Şeybani, özgürlüğün kazanılmasıyla birlikte insan haklarının “ülkenin temel önceliği” haline geldiğini belirtti. Bu kapsamda hazırlanan yeni Suriye Anayasası’nın:
Temel hak ve özgürlükleri,
Uluslararası sözleşmelere uyumu,
Hukukun üstünlüğünü
güvence altına aldığını söyledi.
Yeni yapılar arasında ise bağımsız yargı kurumları, geçiş dönemi adalet kurulları, kayıp kişilerin akıbetini tespit mekanizmaları, toplumsal uzlaşı komisyonları ve BM ilkeleriyle uyumlu soruşturma birimleri bulunuyor.
Bu sürecin “hakikat, adalet, tazminat ve tekrar etmeme garantisi” üzerine kurulu olduğunu söyleyen Şeybani, eski rejim dönemine ait toplu mezarların ortaya çıkarılmasına da uluslararası işbirliğiyle devam edildiğini açıkladı.
Uluslararası kurumlara açık kapı mesajı
Şeybani, Suriye’nin yeni dönemde uluslararası insan hakları mekanizmalarına kapılarını açtığını belirtti. OHCHR Suriye Ofisi, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve bağımsız uluslararası kuruluşlarla resmi temasların sürdüğünü ifade eden Bakan, atılan somut adımları şöyle sıraladı:
Gözaltı merkezlerine uluslararası erişim sağlanması
Tutuklu ziyaretlerine izin verilmesi
Rehabilitasyon programlarının uygulanması
Denetim mekanizmalarına açık kapı politikası
Ayrıca 6 Mart 2025’te sahil bölgelerinde yaşanan olaylara ilişkin “intikam” söylemlerini reddettiklerini belirterek, yeni yönetimin adaleti bireysel hesaplaşmalara değil, hukuki süreçlere dayandıracağını söyledi.
“Daha adil ve daha insani bir Suriye inşa edeceğiz”
Konuşmasının sonunda, Suriye toplumunun yeniden ayağa kalkması için insan haklarının kilit rol oynadığını vurgulayan Şeybani, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:“Hep birlikte daha adil, daha özgür ve daha insani bir Suriye inşa edeceğiz. Tüm halkımızın Dünya İnsan Hakları Günü’nü kutluyorum.”
Suriye yönetiminden gelen bu mesaj, ülkenin uzun yıllar süren çatışma, yıkım ve baskı döneminden sonra “yeni bir siyasi ve insani sayfanın” açıldığı yönünde güçlü bir işaret olarak değerlendiriliyor.
