Sinema Genel Müdürlüğü NATO arşivlerini erişime açtı! Türkiye'nin ilk üyelik yılları gün yüzüne çıktı

Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına ışık tutan tarihî film arşivini erişime açtı. 1952-1959 yılları arasında çekilen görüntüler, Türkiye'nin Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik, askerî ve siyasi faaliyetlerini belgeleyen önemli görsel kayıtları araştırmacılar ve kamuoyuyla buluşturuyor.

Arşivde, Türkiye'nin NATO içerisindeki ilk diplomatik girişimleri, uluslararası zirvelere katılımı, ortak askerî tatbikatları ve dönemin savunma politikalarına ilişkin birçok tarihî görüntü yer alıyor.

Adnan Menderes'in 1957 NATO Zirvesi görüntüleri

Arşivin en dikkat çeken bölümlerinden birini, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris'te düzenlenen NATO Hükûmet Başkanları Toplantısı'na katıldığı görüntüler oluşturuyor.

Soğuk Savaş'ın kritik zirvelerinden biri olarak kabul edilen toplantıda, Sovyetler Birliği'nin artan askerî ve teknolojik kapasitesi, NATO'nun caydırıcılığının güçlendirilmesi ve müttefik ülkeler arasındaki siyasi iş birliği masaya yatırıldı.

Film kayıtlarında Adnan Menderes'in NATO liderleriyle gerçekleştirdiği görüşmeler, Fransa Başbakanı Félix Gaillard ile yaptığı temaslar, NATO Karargâhı ziyareti ve Türk heyetinin diplomatik programı yer alıyor. Zirvede Menderes'e dönemin Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu da eşlik etti.

Türkiye'nin NATO'daki ilk diplomatik adımları

Arşivde yer alan bir diğer önemli kayıt ise Türkiye'nin NATO'ya üye olduğu 1952 yılına ait görüntüler oldu. Atlantik Konseyi Toplantısı sonrasında Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü'nün yaptığı değerlendirme konuşması, Türkiye'nin NATO çatısı altında uluslararası platformlarda ilk kez temsil edildiği döneme ilişkin önemli belgeler arasında bulunuyor.

Kayıtlar, dönemin diplomatik protokolünü, uluslararası basın düzenini ve Türkiye'nin Soğuk Savaş'ın ilk yıllarında izlediği dış politika anlayışını yansıtan nadir görüntüler olarak öne çıkıyor.

İlk NATO tatbikatları ve askerî iş birliği

Film arşivinde ayrıca 1953 yılında Türkiye, Yunanistan ve İtalya'nın katılımıyla Güneydoğu Avrupa'da gerçekleştirilen NATO tatbikatlarına ait görüntüler de bulunuyor. Bu kayıtlar, Türkiye'nin NATO bünyesindeki ilk müşterek askerî faaliyetlerini belgeleyen önemli arşivler arasında yer alıyor.

Arşivde, Türkiye ile Yunanistan'ın NATO üyeliklerinin ardından iki ülke deniz kuvvetleri komutanları arasında gerçekleştirilen resmî ziyaretler ile ortak tatbikat hazırlıklarına ilişkin görüntüler de dikkat çekiyor.

"NATO Göklerde" filmi de arşivde

Sinema Genel Müdürlüğü'nün erişime açtığı arşivde, NATO Enformasyon Servisi tarafından hazırlanan "NATO Göklerde" adlı belgesel film de yer alıyor. Yapımda askerî ve sivil havacılık arasındaki koordinasyon, radar sistemleri, uçuş güvenliği ve NATO'nun hava savunma anlayışı dönemin bakış açısıyla anlatılıyor.

Korutürk'e ait görüntüler ilk kez yayımlandı

Arşivin dikkat çeken kayıtlarından biri de NATO'nun kuruluşunun 10. yılı dolayısıyla 1959 yılında düzenlenen törene ait görüntüler oldu. Törende yer alan Koramiral Fahri Korutürk'e ilişkin görüntüler ilk kez kamuoyuyla paylaşılırken, kayıtlar Korutürk'ün daha sonraki yıllarda üstleneceği Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Cumhurbaşkanlığı görevleri öncesindeki NATO faaliyetlerine de ışık tutuyor.

Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan tarihî film arşivi, Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarını, Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ve askerî çalışmalarını, uluslararası temsilini ve ittifak içindeki rolünü belgeleyen önemli görsel kaynaklar arasında yer alıyor.