Kanser Hastalarına Hukuki Destek Geliyor: sgk İlaç Reddi Mahkemede Karşılık Buluyor
Avukat Arzu Yılmaz, SGK’nın reddettiği kanser ilaçları için açılan davalarda mahkemelerin hastalara destek verdiğini ve emsal kararların giderek arttığını belirtiyor.
2025 yılı itibarıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) geri ödeme listesinde yer almayan kanser ilaçları, hem hastalar hem de hukuk dünyası açısından önemli bir gündem konusu haline geldi. Pimreva gibi akıllı ilaçlar, yüksek maliyetleri nedeniyle çoğunlukla SGK tarafından karşılanmıyor.
Bu durum, tedaviye erişimde ciddi maddi zorluklara yol açarken, birçok hasta çözümü “kanser ilacı dava süreci” başlatmakta buluyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu, 2025 yılının Temmuz ayında kanser tedavisinde kullanılan beş immünoterapi ilacını geri ödeme kapsamına aldı. Artık Keytruda (Pembrolizumab), Opdivo (Nivolumab), Tecentriq (Atezolizumab) ve iki yeni nesil immünoterapi ilacı belirli koşullarda SGK tarafından karşılanacak. Bu karar, özellikle ileri evre akciğer, melanom ve meme kanseri hastaları için umut verici olsa da, ödeme kapsamındaki ilaçlar hâlâ yetersiz.
“SGK, MALİYET ETKİNLİĞİ GEREKÇESİYLE REDDEDİYOR”
Sağlık hukuku alanında da çalışmalar yapan Avukat Arzu Yılmaz, konuyla ilgili şunları söyledi: “SGK, her yıl güncellenen ilaç ödeme listesine göre değerlendirme yapar. Kurum, ‘maliyet etkinliği’ kriterini uygulayarak bazı ilaçların bedelini karşılamamayı tercih ediyor. Ancak tedavi hakkı bir maliyet hesabına indirgenemez. Hayati öneme sahip ilaçların reddi, doğrudan yaşam hakkı ihlali anlamına gelir.”
Yılmaz’a göre, SGK tarafından reddedilen ilaçlar için hastaların öncelikle kuruma yazılı başvuru yapması gerekiyor. “Bu adım dava şartıdır. Başvuru reddedilirse, iki ay içinde mahkemeye başvurulmalıdır. Aksi takdirde dava hakkı düşer.”
“MAHKEMELER ARTIK TEDBİR KARARINDA DAHA TEMKİNLİ”
Dava açıldığında genellikle ihtiyati tedbir talebi de sunuluyor. Bu tedbir, dava süresince ilacın SGK tarafından kesintisiz olarak karşılanmasını sağlıyor. Ancak Yılmaz, son dönemde yargının bu konuda daha çekingen davrandığını vurguladı:
“Eskiden mahkemeler, tedavinin kesintiye uğramaması için kolayca tedbir kararı verirdi. Artık yeni ilaçlarda mahkemeler bu adımı atmaktan imtina ediyor. Bu durum hastalar açısından büyük risk oluşturuyor; çünkü dava sonuçlanana kadar ilaç alınamıyor.” Yılmaz ayrıca, bazı mahkemelerin ilacın endikasyon dışı kullanım onayını talep edebildiğini belirtti: “Her ilaç için zorunlu değil, ama bazı hakimler bu belgeyi görmek istiyor. Bu yüzden dava dilekçesi hazırlanırken tıbbi raporlar, reçeteler ve uzman görüşleri eksiksiz sunulmalı.”
SGK ÖDEME YAPMAYA MECBUR
Yılmaz, Türkiye’de açılan kanser ilacı davalarında emsal oluşturacak kararların giderek arttığını ifade etti: “Örneğin Keytruda (Pembrolizumab) ve Tecentriq (Atezolizumab) davalarında, mahkemeler ilacın etkinliği ve hastanın yaşam hakkı gerekçesiyle SGK’yı ödeme yapmaya mecbur bıraktı. Aynı şekilde Mabthera (Rituximab) için verilen kararlarda da, sosyal güvenlik hakkı temel alınarak ilacın bedelinin karşılanmasına hükmedildi.”
“HUKUKİ SÜREÇ, YAŞAM HAKKININ GÜVENCESİDİR”
Yılmaz, kanser hastalarına şu tavsiyede bulundu:
“Hastalar ya da yakınları, SGK’nın reddi karşısında sessiz kalmamalı. Dava açmak yalnızca bireysel bir hak arayışı değil, aynı zamanda toplumsal farkındalıktır. Hukuki süreç, tedavinin sürekliliğini ve yaşam hakkının korunmasını sağlar.” “YAŞAM HAKKI EKONOMİK GEREKÇELERLE SINIRLANAMAZ” Yılmaz, sözlerini şöyle tamamladı:“Yaşam hakkı hiçbir ekonomik gerekçeyle sınırlandırılamaz. SGK’nın bu adımı olumlu olsa da, geri ödeme sistemi her ilacı kapsayana kadar bu davalar bitmeyecek. Hukuk, hastalar için en önemli nefes alanıdır.” Kanser ilacı davaları, güncel geri ödeme listesi ve SGK süreçleri hakkında ayrıntılı bilgilere şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz: https://www.arzuyilmaz.av.tr/kanser-ilaci-dava.html
“SGK, MALİYET ETKİNLİĞİ GEREKÇESİYLE REDDEDİYOR”
Sağlık hukuku alanında da çalışmalar yapan Avukat Arzu Yılmaz, konuyla ilgili şunları söyledi: “SGK, her yıl güncellenen ilaç ödeme listesine göre değerlendirme yapar. Kurum, ‘maliyet etkinliği’ kriterini uygulayarak bazı ilaçların bedelini karşılamamayı tercih ediyor. Ancak tedavi hakkı bir maliyet hesabına indirgenemez. Hayati öneme sahip ilaçların reddi, doğrudan yaşam hakkı ihlali anlamına gelir.”
Yılmaz’a göre, SGK tarafından reddedilen ilaçlar için hastaların öncelikle kuruma yazılı başvuru yapması gerekiyor. “Bu adım dava şartıdır. Başvuru reddedilirse, iki ay içinde mahkemeye başvurulmalıdır. Aksi takdirde dava hakkı düşer.”
“MAHKEMELER ARTIK TEDBİR KARARINDA DAHA TEMKİNLİ”
Dava açıldığında genellikle ihtiyati tedbir talebi de sunuluyor. Bu tedbir, dava süresince ilacın SGK tarafından kesintisiz olarak karşılanmasını sağlıyor. Ancak Yılmaz, son dönemde yargının bu konuda daha çekingen davrandığını vurguladı:“Eskiden mahkemeler, tedavinin kesintiye uğramaması için kolayca tedbir kararı verirdi. Artık yeni ilaçlarda mahkemeler bu adımı atmaktan imtina ediyor. Bu durum hastalar açısından büyük risk oluşturuyor; çünkü dava sonuçlanana kadar ilaç alınamıyor.” Yılmaz ayrıca, bazı mahkemelerin ilacın endikasyon dışı kullanım onayını talep edebildiğini belirtti: “Her ilaç için zorunlu değil, ama bazı hakimler bu belgeyi görmek istiyor. Bu yüzden dava dilekçesi hazırlanırken tıbbi raporlar, reçeteler ve uzman görüşleri eksiksiz sunulmalı.”
SGK ÖDEME YAPMAYA MECBUR
Yılmaz, Türkiye’de açılan kanser ilacı davalarında emsal oluşturacak kararların giderek arttığını ifade etti: “Örneğin Keytruda (Pembrolizumab) ve Tecentriq (Atezolizumab) davalarında, mahkemeler ilacın etkinliği ve hastanın yaşam hakkı gerekçesiyle SGK’yı ödeme yapmaya mecbur bıraktı. Aynı şekilde Mabthera (Rituximab) için verilen kararlarda da, sosyal güvenlik hakkı temel alınarak ilacın bedelinin karşılanmasına hükmedildi.”
“HUKUKİ SÜREÇ, YAŞAM HAKKININ GÜVENCESİDİR”
Yılmaz, kanser hastalarına şu tavsiyede bulundu:“Hastalar ya da yakınları, SGK’nın reddi karşısında sessiz kalmamalı. Dava açmak yalnızca bireysel bir hak arayışı değil, aynı zamanda toplumsal farkındalıktır. Hukuki süreç, tedavinin sürekliliğini ve yaşam hakkının korunmasını sağlar.” “YAŞAM HAKKI EKONOMİK GEREKÇELERLE SINIRLANAMAZ” Yılmaz, sözlerini şöyle tamamladı:“Yaşam hakkı hiçbir ekonomik gerekçeyle sınırlandırılamaz. SGK’nın bu adımı olumlu olsa da, geri ödeme sistemi her ilacı kapsayana kadar bu davalar bitmeyecek. Hukuk, hastalar için en önemli nefes alanıdır.” Kanser ilacı davaları, güncel geri ödeme listesi ve SGK süreçleri hakkında ayrıntılı bilgilere şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz: https://www.arzuyilmaz.av.tr/kanser-ilaci-dava.html
