HASAN HÜSEYİN KEMAL/AKTÜEL
(Erciyes Üniversitesi Tarih Bölümü)“DAR GELEN LOZAN GÖMLEĞİ PATLAK VERMEYE BAŞLADI”Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma ve yıkılış döneminin başlangıcını oluşturmuşken Lozan Antlaşması imparatorluğun bitişinin, feshedilişinin resmi mukavelesini teşkil etmiştir. Afrika’dan Asya’ya, Orta Doğu’dan Avrupa’ya kadar at koşturan bir neslin iktidar anlayışı, hâkimiyet arayışı ve vatan algılayışı Lozan Antlaşması’nın belirlediği sınırlara katiyetle tahammül edemezdi. Osmanlıcı bakış açısı ile kısaca yorumlamak gerekir ise Lozan Antlaşması, Türk toplumuna zorla giydirilmiş, kendi kültürünü ve siyaset tarzını yansıtmayan dar bir gömlekten ibarettir. Günümüzde yaşanan tatsız hadiseler ve istenmeyen olaylar bu gömleğin sağından solundan patlak vermeye başlamış olduğunu göstermektedir.
İngilizler milli gücün temsilcilerinin arasına fitne sokmak için İstanbul’u ve Ankara’yı ayrı ayrı Lozan’a davet ettiler. İstanbul Hükümeti, İngilizlerin davetine icabet etmemekle ve muhatap olarak Ankara’yı işaret etmekle söz konusu oyuna gelmemiştir. Esasen İstanbul Hükümeti böyle bir tercih yapmakla da müstakbel siyasi beklentilerinden ve yönetme isteğinden feragat etmiştir. Diğer bir ifade ile Ankara lehine siyaset sahnesinden çekilme erdemini gösterebilmiştir.
>> İngiliz ajanları Meclis’teki gizli görüşmeleri günü gününe İngiltere’ye bildirdi mi?>> Musul’daki Türkiye yanlısı Kürtler ve Araplar yok mu edildi?>> Amerika hilafetin kaldırılacağını bir hafta önceden biliyor muydu?>> Meclis, Lozan’da ne konuşulduğuna ilgisiz miydi?>> Çanakkale Şehitleri ebediyen İngilizlere mi bırakıldı?>> İstanbul Hükümeti’nin Ankara’nın lehine Lozan’a gitmediği doğru mu?
(Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü)“TÜRK HEYETİNİN GİZLİ GÖRÜŞMELERİ LORD CURZON’UN MASASINDA”Lozan görüşmelerine ara verildiğinde heyet Türkiye’ye döner. Meclis’te gerçekleştirilen iki haftalık gizli oturumlarda konuşulanlar İngilizce’ye çevrilerek İngiliz dışişleri bakanının masasına ulaştırılmıştır. Tüm Lozan görüşmeleri boyunca İngiliz istihbaratı çok başarılı bir sınav vermiştir ve Ankara’dan Lozan’a, Lozan’dan Ankara’ya gönderilen telgrafların tamamı açılmış, deşifre edilmiş ve okunmuş ve İngilizce’ye çevrilmiş olarak Londra’daki Dışişleri Bakanlığı’nın masasına konmuştur! Musul’un kaybedilmesinin doğuracağı sonuç Meclis’te “Türk-Kürt ayrılığı yaratılmak suretiyle İslam âlemi bölünecektir. İngilizler bölgede otonom Kürt devleti kurmak arzusunda olup bölgedeki politikalarını bunun üzerinden yürütmek isteyecektir” değerlendirmesi yapılmıştır.
