Netanyahu’dan Türkiye Karşıtı F-35 Hamlesi: Tel Aviv’de Alarm Zilleri Çalıyor
ABD’nin Türkiye ve Suudi Arabistan’a F-35 savaş uçağı satışı ihtimali, Ortadoğu’daki askeri dengeleri yakından izleyen İsrail’de ciddi rahatsızlık yarattı. Tel Aviv yönetimi, bölgedeki hava üstünlüğünü kaybetme endişesi yaşarken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD nezdinde sessiz ama yoğun bir diplomasi yürüttüğü iddia ediliyor.
Al Monitor’e göre Netanyahu, 29 Aralık’ta ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmede F-35’lerin özellikle Türkiye’ye satışını engellemek için tüm kozlarını kullanmayı planlıyor. Diplomatik kaynaklar, Netanyahu’nun bu süreçte Trump’ın damadı Jared Kushner, özel temsilci Steve Witkoff ve İsrail yanlısı bağışçı Miriam Adelson gibi isimlerle temas halinde olduğunu, ancak Trump’ın sert ve öngörülemez tepkisinden çekindiği için açık bir baskı kurmaktan kaçındığını aktarıyor.
“Ters Teper” Kaygısı
İsrailli bir diplomat, Netanyahu’nun Trump’la doğrudan bir çatışmaya girmemeyi stratejik bir tercih olarak gördüğünü belirtiyor. İsrail basınında yer alan değerlendirmelere göre, eğer Trump Beyaz Saray’da olmasaydı Tel Aviv yönetimi, Türkiye ve Suudi Arabistan’a yönelik F-35 satışını durdurmak için Kongre’yi ve güçlü İsrail lobilerini devreye sokacak daha sert bir diplomatik baskı uygulayacaktı. Ancak mevcut tabloda Netanyahu’nun temkinli davrandığı ifade ediliyor.
Gizli Görüşmeler Dikkat Çekti
Netanyahu’nun 1 Aralık’ta Kudüs’te, F-35’lerin ana üreticisi Lockheed Martin’in operasyon direktörü Frank St. John ile gizli bir görüşme yaptığı da ortaya çıktı. Görüşmede, İsrail’in 2017’den bu yana kullandığı F-35’lerle elde ettiği askeri avantajın, bölge ülkelerine yapılacak olası satışlar sonrası nasıl korunabileceği masaya yatırıldı. Toplantıya yakın kaynaklar, görüşmenin uzun sürdüğünü ve İsrail tarafı açısından tatmin edici sonuçlar doğurmadığını aktardı.
Ayrıca ABD’nin İsrail’e yakın isimlerinden biri olarak bilinen BM Büyükelçisi Mike Waltz’un da 8 Aralık’ta İsrail’i ziyaret ederek Askeri İstihbarat Başkanı Shlomi Binder ile görüştüğü, toplantıda Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerine F-35 tedarikinin yaratacağı risklerin ele alındığı öne sürüldü.
İsrail Ordusunda Endişe Artıyor
İsrail Savunma Bakanlığı ve bazı askeri çevreler, Tel Aviv’in F-35’lerde sahip olduğu özel yazılımlar, operasyonel tecrübe ve ek sistemler sayesinde üstünlüğünü koruyabileceğini savunsa da, üst düzey askeri yetkililer bu görüşe temkinli yaklaşıyor. İsrailli komutanlar, F-35’in gizlilik ve bağımsız operasyon kabiliyetinin Türkiye veya Suudi Arabistan’a geçmesinin, İsrail’in dar hava sahası ve kritik hedefleri açısından ciddi bir güvenlik riski oluşturacağı uyarısında bulunuyor.
Trump–Netanyahu Zirvesinde Geniş Gündem
Netanyahu, Ocak 2025’te göreve başlayan Trump ile beşinci kez bir araya gelmeye hazırlanıyor. 29 Aralık’ta Mar-a-Lago’da yapılması planlanan görüşmede F-35 satışlarının yanı sıra Gazze’de ateşkes planının ikinci aşaması, İsrail-Suriye gerilimini düşürme çabaları ve Lübnan’da Hizbullah’ın silahsızlandırılması gibi başlıkların da gündeme gelmesi bekleniyor.
İsrailli kaynaklara göre Netanyahu’nun önündeki en büyük zorluk, İsrail’in uzun vadeli güvenlik kaygılarını dile getirirken Trump’la ilişkileri zedelemeyecek hassas bir denge kurabilmek. Tel Aviv’de ise gözler, bu görüşmeden çıkacak mesajların bölgedeki güç dengelerini nasıl etkileyeceğine çevrilmiş durumda.
