İngiltere Ulusal Arşivleri tarafından kamuoyuna açılan yeni belgeler, Tony Blair hükümetinin 2004 yılında Zimbabve’de 2005 parlamento seçimleri öncesinde izlenecek politikaları ayrıntılı biçimde ele aldığını gözler önüne serdi. Belgelerde, ülkeyi 1980–2017 yılları arasında yöneten eski Devlet Başkanı Robert Mugabe’ye yönelik farklı senaryoların masaya yatırıldığı belirtildi.
“MUGABE’YE SADDAM’A YAPTIĞIMIZI YAPMALIYIZ” İFADESİ
İngiltere Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve “Zimbabve: Politika Seçenekleri” başlığını taşıyan değerlendirme notunda, Irak ve Afganistan müdahalelerine açık göndermeler yapıldığı görüldü. Belgelerde yer alan dikkat çekici ifadede, “Eğer sahadaki durumu gerçekten değiştirmek istiyorsak, Mugabe’ye Saddam’a yaptığımızı yapmamız gerekir” denildi.
Ancak aynı belgede, Mugabe’nin zorla devrilmesini öngören bu yaklaşımın kısa sürede sert eleştirilere maruz kaldığı ve uygulanabilir olmadığı sonucuna varıldığı kaydedildi.
ASKERİ MÜDAHALE NEDEN REDDEDİLDİ?
Değerlendirme notunda, olası bir askeri müdahalenin ciddi hukuki, siyasi ve askeri riskler taşıdığı vurgulandı. Belgelerde öne çıkan gerekçeler şöyle sıralandı:
Müdahalenin İngiltere tarafından tek başına yürütülmek zorunda kalacağı
Afrika ülkeleri ve uluslararası toplumdan güçlü bir tepki geleceği
Birleşmiş Milletler onayı olmadan hukuki meşruiyetin bulunmadığı
Net ve sürdürülebilir bir çıkış stratejisinin olmaması
Bu nedenlerle askeri seçeneğin “ciddi bir alternatif olmadığı” değerlendirmesi yapıldı.
YAPTIRIMLAR BEKLENEN SONUCU DOĞURMADI
Arşiv belgelerinde, Mugabe yönetiminin ekonomik çöküş ve yaygın insan hakları ihlallerine rağmen iktidarını sürdürdüğü ifade edildi. İngiltere öncülüğünde uygulanan yaptırımların ise ülkede beklenen demokratik dönüşümü sağlamadığı vurgulandı.
Mugabe’nin yaşıyla ilgili değerlendirmede, “80 yaşında olmasına rağmen sağlığının yerinde olduğu” belirtilirken, iktidarının kısa vadede sona ereceğine dair somut bir işaret bulunmadığına dikkat çekildi.
BLAIR HÜKÜMETİ ASKERİ SEÇENEĞİ BİLİNÇLİ OLARAK DIŞLADI
Belgeler, Tony Blair liderliğindeki hükümetin Mugabe yönetimine karşı daha sert adımları tartıştığını ancak Irak benzeri bir askeri müdahalenin yaratacağı siyasi, hukuki ve diplomatik maliyetler nedeniyle bu seçeneği bilinçli biçimde devre dışı bıraktığını ortaya koydu.
MUGABE 37 YIL İKTİDARDA KALDI
Zimbabve, 1980 yılında bağımsızlığını kazanmasının ardından Robert Mugabe tarafından yönetildi. Önce başbakan, ardından devlet başkanı olarak görev yapan Mugabe, 37 yıl boyunca iktidarda kaldı. Mugabe, 2017 yılında gerçekleşen askeri darbenin ardından görevinden istifa etti.
