Gazze Şeridi’nde iki yıldır süren yıkıcı savaş, 21’inci yüzyılın en karanlık sayfalarından birini yazıyor. Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail içine düzenlediği saldırılar sonrası başlayan İsrail bombardımanı, iki yılın ardından hâlâ devam ediyor. Resmî rakamlara göre 67 binden fazla insanın hayatını kaybettiği, yüz binlercesinin yaralandığı savaş; Gazze’yi adeta bir enkaz yığınına çevirdi. Çocuklar, kadınlar ve yaşlıların hedef olduğu bu insanlık trajedisinde, dünya kamuoyu hâlâ kalıcı bir barış için net bir adım atabilmiş değil.
İki Yılda 67 Bin Kişi Öldü
Gazze hükümetinin açıkladığı son verilere göre savaşın bilançosu korkunç boyutlarda. İki yılda 67 bin 160 kişi yaşamını yitirdi, 169 bin 679 kişi yaralandı.
Son bir haftada dahi saldırılar devam ederken, İsrail’in son bombardımanlarında 175 sivil hayatını kaybetti. Gazze’nin her köşesinde yıkım ve ölüm, gündelik hayatın parçası haline geldi.
20 Binden Fazla Çocuk Hayatını Kaybetti
Savaşın en ağır bedelini çocuklar ödedi.
Hastane kayıtlarına göre 19 bin 450 çocuk yaşamını yitirdi, ancak enkaz altında kalan binlerce çocuğun hâlâ çıkarılamadığı düşünülüyor. Gerçek sayının 20 bini aştığı tahmin ediliyor.
Bazı çocuklar açlık, bazıları ise sağlık sisteminin çökmesi sonucu önlenebilir hastalıklardan öldü.
Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre 154 çocuk açlıktan, 14 çocuk da soğuk nedeniyle can verdi.
Gazze’de Yüzde 80 Yıkım
Birleşmiş Milletler’in (BM) verileri, Gazze’nin büyük bölümünün harabeye döndüğünü gösteriyor.
UNRWA’nın açıklamasına göre bölgedeki yapıların yüzde 80’i tamamen yıkıldı veya ağır hasar aldı.
Tarım arazilerinin yüzde 98’i, su kaynaklarının yüzde 90’ı kullanılamaz hale geldi.
Kentte okulların yüzde 92’si ya yerle bir oldu ya da büyük çaplı onarıma ihtiyaç duyuyor.
İsrail ordusunun hedef aldığı sağlık altyapısı da çökmüş durumda.
38 hastane ve 96 sağlık merkezi bombardımanlarla yok edildi.
Yaklaşık 660 bin çocuk, iki yıldır eğitimden tamamen mahrum kaldı.
Camiler, Kiliseler ve Tarih Yok Edildi
İsrail’in saldırıları yalnızca konutları değil, ibadethaneleri de hedef aldı.
Gazze’de 835 cami ile 3 büyük kilise, doğrudan ya da dolaylı saldırılarda yıkıldı.
Filistinli din adamları, “Gazze’de taş üstünde taş kalmadı” derken, tarihi eserlerin ve kültürel mirasın da yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Gazze Dev Bir Enkaza Döndü
BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün raporuna göre Gazze’de 61 milyon metrik ton enkaz bulunuyor.
Bu enkazın yüzde 15’i, ağır metaller ve kimyasal atıklar nedeniyle insan sağlığı için ciddi tehdit oluşturuyor.
Metrekare başına 383 kilogram enkaz düşen Gazze’de, temizleme çalışmalarının yıllar alacağı tahmin ediliyor.
150 bin dönüm tarım alanından bugün sadece 2 bin 330 dönüm ekilebilir durumda.
Sulama kuyularının ve kanalların yüzde 83’ü kullanılamaz hale geldi.
İnsani Kriz Derinleşiyor
Gazze’de abluka ve saldırıların birleşimi sonucu büyük bir insani felaket yaşanıyor.
2,1 milyon nüfusun 1,9 milyonu savaş nedeniyle yerinden edildi.
Halkın büyük kısmı sahil şeridindeki Mawasi bölgesine veya merkezdeki dar güvenli alanlara sıkıştırıldı.
İsrail’in yardımlara getirdiği kısıtlamalar, açlık ve salgın hastalıkları da beraberinde getirdi.
BM’ye göre 460 kişi yetersiz beslenmeden öldü.
500 binden fazla kadın ve genç kız, kişisel hijyen malzemelerine ulaşamıyor.
Ailelerin yüzde 40’ı, çöp yığınlarının yakınında yaşam mücadelesi veriyor.
Batı Şeria’da da İşgal Derinleşti
İsrail, Gazze’deki savaşın gölgesinde Batı Şeria’da da fiilî işgali genişletti.
7 Ekim 2023’ten bu yana bölgede 31 bin 205 askerî saldırı ve 7 bin 154 yerleşimci baskını kayıtlara geçti.
Bu süreçte 1.047 Filistinli hayatını kaybetti, 10 binden fazlası yaralandı.
İsrail yönetimi, Batı Şeria’da 55 bin dönüm araziyi gasp etti,
22 yeni yasadışı yerleşim birimi kurdu ve 3 bin 55 Filistinliyi zorla yerinden etti.
Uzmanlara göre bu adımlar, “Filistin topraklarını fiilen parçalama” planının bir parçası olarak görülüyor.
İsrail de Kayıp Verdi
Hamas’ın 7 Ekim saldırılarında 1200 İsrailli hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı.
İsrail ordusu ise savaş süresince 460 askerini kaybettiğini açıklarken, bağımsız kaynaklar bu sayının bin 150’nin üzerinde olduğunu bildiriyor.
Gazze’deki yoğun çatışmalarda 3 binden fazla İsrail askeri de yaralandı.
Gazze, İnsanlığın Vicdanında Kapanmayan Bir Yaraya Dönüştü
İki yılın sonunda Gazze, bir şehir değil, sessiz bir mezarlığa dönüştü.
Savaşın bıraktığı enkaz yalnızca fiziksel değil; toplumsal, psikolojik ve kültürel yıkımı da beraberinde getirdi.
Birleşmiş Milletler, uluslararası toplum ve insani kuruluşlar defalarca ateşkes çağrısı yaptı ancak kalıcı bir çözüm hâlâ ufukta görünmüyor.
Gazze’de her gün yeniden doğan çocuklar, artık “barışı hiç yaşamamış” bir neslin parçası.
Dünya, bu trajedinin ikinci yılında bir kez daha şu soruyla yüzleşiyor:
“Gazze’de insanlık ne zaman hatırlanacak?”
