Yeniden Refah Partili Doğan Bekin’den Fosfat Sorusu: “Mazıdağı’ndaki Zenginlik Neden Atıl Bırakıldı?”
Yeniden Refah Partisi İstanbul Milletvekili Doğan Bekin, Türkiye’nin stratejik maden kaynakları arasında yer alan fosfat rezervlerinin durumu ve Mazıdağı Fosfat Tesisleri’nin akıbeti hakkında dikkat çeken sorular yöneltti. Bekin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na kapsamlı bir soru önergesi sundu.
Bekin, Türkiye’nin yeraltı ve yerüstü maden kaynakları bakımından dünyanın sayılı ülkeleri arasında bulunduğunu hatırlatarak, fosfatın günümüz koşullarında su ve petrol kadar stratejik öneme sahip bir maden haline geldiğine dikkat çekti. Türkiye’de fosfatın büyük oranda gübre sanayisinde kullanıldığını, dolayısıyla bu kaynağın tarım ve ekonomik bağımsızlık açısından kritik bir unsur olduğunu vurguladı.
Milletvekili Bekin, 1960’lı yıllarda Mardin’in Mazıdağı ilçesinde keşfedilen fosfat yataklarının, 75 milyon ton işletilebilir ve 260 milyon ton potansiyel rezerviyle Türkiye’nin en zengin fosfat sahası olduğunu belirtti. Ancak 1994 yılında ekonomik gerekçelerle üretimin durdurulduğunu, 2011’de ise tesisin Cengiz Holding’e devredildiğini hatırlatarak şu soruları gündeme taşıdı:
“Ülkemiz gübre üretimi için gereken fosfatın dörtte birini kendi kaynaklarından karşılayabilecek kapasiteye sahipken, Etibank Mazıdağı Fosfat İşletmeleri neden yıllarca atıl bırakıldı?”
“MTA, fosfat çıkarımının ekonomik olmadığı görüşündeyken, bu tesisin Cengiz Holding’e devredilmesinin gerekçesi nedir? Özelleştirme süreci kamuoyuna şeffaf biçimde duyurulmuş mudur?”
“Mazıdağı tesisinin yeniden faaliyete geçirilmesiyle 2 bin kişiye istihdam sağlanabilecekken, bu konuda Bakanlık tarafından bir çalışma yapılmakta mıdır?”
Bekin ayrıca, bölgedeki fosfat üretiminin çevresel etkilerine de dikkat çekerek şu konuların aydınlatılmasını istedi:
Eti Bakır A.Ş.’ye ait Mazıdağı Fosfat İşletmeleri için ÇED raporu alınıp alınmadığı,
Tesisten yayıldığı iddia edilen zehirli gazların çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkileri hakkında Bakanlığa ulaşan şikâyetlerin durumu,
Şirket hakkında herhangi bir denetim veya yaptırım uygulanıp uygulanmadığı.
Milletvekili Bekin, ayrıca fosfat cevherlerinde mevcut tali uranyum rezervlerine de dikkat çekti. Bu kaynakların değerlendirilip değerlendirilmediğini ve bölgede uranyum madenciliği veya yatırımı yapılıp yapılmadığını da sordu.
Bekin’in önergesinde, Türkiye’nin dışa bağımlı hale gelen gübre sektörünü yeniden milli kaynaklara dayandırma çağrısı öne çıktı. Mazıdağı fosfat sahasının atıl bırakılmasının ülke ekonomisi için büyük bir kayıp olduğunu vurgulayan Bekin, “Fosfat madenlerimizin işlenmesi ve milli ekonomiye kazandırılması, sadece tarımda değil, bölgesel kalkınmada da yeni bir sayfa açacaktır.” ifadelerini kullandı.
