Deprem sonrası oluşan Crush sendromu ne anlama geliyor?

Deprem gibi doğal afetlerde kişinin ezilme biçiminde yaralanması, uzun süreli sıkışması ve hareketsizlik sonucunda oluşan doku zedelenmesi ve kas nekrozu “Crush sendromu” olarak tanımlanıyor. Depremde yaralanmaların yüzde 2-3’ünde Crush sendromunun görüldüğünü belirten uzmanlar, afetlerde meydana gelen ölümlerde ikinci en sık nedeninin bu sendrom olduğunu ifade ediyor. Crush sendromu görülen kişide sonrasında kurtarılma ölümü gözlemlenebildiğinin altını çizen Dahiliye Uzmanı Dr. Ayhan Levent, sendromun tedavisinde önceliğin en kısa sürede damar yolu açılarak 1 lt/saat hızla izotonik sodyum klorür (NaCl) ile serum tedavisine başlamak olduğunu vurguluyor.  

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Dahiliye Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Ayhan Levent, depremlerde enkaz altında kalındığında vücudun ezilmesi olarak tanımlanan Crush sendromuna ilişkin bilgi verdi, son derece önemli tavsiyelerde bulundu.

 

Depremlerde Crush sendromu oluşuyor

 

Crush’ın kelime olarak ‘ezilme’ anlamına geldiğini belirten Dahiliye Uzmanı Dr. Ayhan Levent, “Crush sendromu; depremler, iş ve trafik kazalarındaki darbeler, çığ düşmesi ile kar kitlesinin altında kalma gibi afetlerde kişinin ezilme biçiminde yaralanması, uzun süreli sıkışması ve hareketsizlik sonucunda ortaya çıkan belirgin doku zedelenmesi ve kas nekrozuna yol açan durum olarak tanımlanıyor” dedi.

 

Potasyum yüksekliği ölümcül aritmilere yol açıyor

 

Dr. Ayhan Levent, kas dokusunun uzun süreli basınca maruz kalması sonucu Crush sendromu oluştuğunu söyledi ve sözlerine şöyle devam etti: 

 

“Depremde enkaz altında kalan bedenin üzerinde fazla miktarda ağırlık oluşur. Depremzede çıkarılınca basınç altındaki bölgeler serbestleyip kan akışı başlar. Normalde kasta bulunan potasyum, miyoglobin, fosfat, kreatin kinaz, laktat dehidrogenaz, AST, ALT ve ürik asit hasarlı kas dokudan kan dolaşımına geçer. Kanda seviyeleri yükselen bu maddeler toksik ve ölümcül komplikasyonlara sebep olabilir. Bu komplikasyonlar; akut böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, hiperpotasemi, hipovolemik şok, solunum yetmezliği, enfeksiyonlar, kompartman sendromu, kanama gibi dahili ve cerrahi komplikasyonları içerir. Özellikle kanda potasyum yüksekliği ölümcül aritmilere sebep oluyor. Bu ölümcül ritimlerden dolayı enkaz altında iyi durumda olan kişi kurtarıldıktan sonra kaybedilebilir.”

 

Crush sendromu sonrası kurtarılma ölümü gerçekleşebilir

 

Depremdeki yaralanmaların yüzde 2-3’ünde Crush sendromunun gözlendiğini belirten Dr. Ayhan Levent, “Crush sendromu, afetlerde meydana gelen ölümlerde direkt travmalardan sonra ikinci en sık nedenidir. Crush sendromu görülen kişide sonrasında kurtarılma ölümü gözlemlenebilir. Depremzedenin üstündeki baskı sebebiyle çizgili kaslarda yaralanma sonucu ortaya çıkan metabolitlerin kan dolaşımına geçişi olmadığı için enkaz altındayken sorun teşkil etmez. Ancak depremzedenin enkazdan kurtarılmasıyla baskının ortadan kalkması ve sonrasında metabolitlerin kan dolaşımına geçip hızla ölümüne sebep olması kurtarılma ölümü olarak adlandırılıyor” ifadelerini kullandı.

 

En kısa sürede damar yolu açılmalı

 

Crush sendromundan kaynaklanan komplikasyonlardan ölüm ve sakatlanmayı azaltmada en önemli basamağın erken kurtarma ve erken tedavi olduğunu vurgulayan Dr. Ayhan Levent, “Tedaviye depremzede henüz enkaz altındayken başlamak gerekiyor. Kasların aşırı derecede ezilmesi, hızlı ve etkili bir tedavi uygulanmadığı durumda ölümle sonuçlanabilecek bir sürece ilerleyebilir. Tedavinin en önemli basamağı en kısa sürede damar yolu açılarak 1 lt/saat hızla izotonik sodyum klorür (NaCl) ile serum tedavisine başlamaktır” diye konuştu.

 

Uygun tedavilerle sendroma bağlı ölümler azaltılabilir

 

Dr. Ayhan Levent, “Ezilen çizgili kasların içeriğinin kan dolaşımına karışması sonucunda gelişen Crush sendromunun belirtileri arasında ağrılı ve şiş uzuvlar, tansiyon düşüklüğü, halsizlik, kalp ritm bozukluğu, solunum yetmezliği, idrar miktarında azalma ve koyu renkli idrar yapma sayılabilir. Enkazdan çıkarılan kişinin genel sağlık durumu ilk aşamada iyi saptanabilir. Tek bir uzuvda şişme, uzuvda kuvvetsizlik veya hareket ettirememe gibi bulgular olabilir. Ancak bir süre sonra kan basıncında düşme, solunum yetmezliği ve ölüm meydana gelebilir. Sonuç olarak, Crush sendromu hayatı tehdit edebilen önemli bir sendromdur. Uygun tedaviler ile Crush sendromuna bağlı ölümler en aza inebilir” dedi.