İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu (WEF), bu yıl ABD Başkanı Donald Trump’ın çıkışlarıyla küresel gerilimin merkezlerinden biri haline geldi. Trump’ın Grönland’ın stratejik önemine ilişkin açıklamaları ve Avrupa’ya yönelik gümrük vergisi tehditleri, zirveye damgasını vurdu. Avrupa liderleri, ABD’nin baskıcı tutumuna karşı ortak ve sert bir duruş sergiledi.
ABD Başkanı Trump, Danimarka’nın Grönland’ı yeterince koruyamadığını savunarak, konuyu Davos’ta çok sayıda liderle görüşeceğini açıkladı. Grönland’ın stratejik açıdan “çok önemli” olduğunu vurgulayan Trump, “Buraya sahip olmalıyız. Bunu kabul etmek zorundalar. Burayı koruyamazlar.” ifadelerini kullandı. Danimarkalıları “harika insanlar” olarak nitelendiren Trump, buna rağmen adadaki varlıklarını yetersiz bulduğunu söyledi.
Trump’ın açıklamaları Avrupa’da sert tepkiyle karşılandı. Davos’ta konuşan Avrupalı liderler, ABD’nin gümrük vergileri, NATO ve Grönland üzerinden yürüttüğü baskı politikasının küresel dengeleri tehdit ettiğini dile getirdi.
Belçika Başbakanı Bart De Wever, Avrupa’nın kendi teknolojik altyapısını kurmaması halinde ABD karşısında kırılgan kalacağını vurguladı. “Kendi teknolojik platformlarımızı oluşturmazsak Trump bizimle oynamaya devam eder.” diyen De Wever, Avrupa’nın uyanması, silahlanması ve pazarını entegre etmesi gerektiğini söyledi. Bir NATO ülkesinin başka bir NATO ülkesini askeri müdahaleyle tehdit etmesinin kabul edilemez olduğunu belirten De Wever, bu tür söylemlerin Rusya ve Çin’i cesaretlendirdiğine dikkat çekti.
De Wever ayrıca Trump’ın jeopolitik yaklaşımını, çocuk kitabı yazarı Eric Carle’ın “Aç Tırtıl” eserine benzeterek, ABD’nin “yutarak büyüyen” bir strateji izlediğini ima etti. Belçika lideri, NATO topraklarına yönelik tehditlerin ticaret savaşıyla karşılık bulabileceğini açıkça ifade etti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Davos’ta yaptığı konuşmada, Trump’ın gümrük vergisi tehditlerine karşı Avrupa Birliği’nin “Zorlama Karşıtı Aracı”nı devreye sokabileceğini söyledi. “Çıkarlarımızı ve üreticilerimizi koruyacağız.” diyen Macron, dünyanın benzeri görülmemiş bir istikrarsızlık dönemine girdiğini belirtti. Macron, emperyalist hırsların geri döndüğünü ve kanun tanımayan bir küresel düzenin oluştuğunu ifade etti.
Macron, ABD’nin ticaret politikalarının Avrupa’yı zayıflatmayı hedeflediğini savunarak, gümrük vergilerinin bir baskı ve egemenlik ihlali aracı olarak kullanılmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Avrupa’nın yapay zeka, kuantum teknolojileri ve sanayi alanlarında daha fazla yatırım yapması gerektiğini dile getirdi.
Grönland cephesinde ise Başbakan Jens-Frederik Nielsen, ABD’nin askeri güç kullanma ihtimalinin düşük olduğunu ancak tamamen göz ardı edilemeyeceğini söyledi. Artan gerilimler nedeniyle Arktik’te daha güçlü bir askeri varlığa ihtiyaç duyulduğunu belirten Nielsen, NATO üyesi Grönland’a yönelik olası bir saldırının küresel sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de Trump’ın gümrük vergisi tehditlerine karşı Avrupa’nın geri adım atmaması gerektiğini söyledi. “Eğer bize karşı bir ticaret savaşı başlatılırsa, elbette karşılık veririz.” diyen Frederiksen, Avrupa’nın çatışma arayışında olmadığını ancak zorlanması halinde yanıt vereceğini vurguladı.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise ABD’nin ilave gümrük vergisi kararını “hata” olarak nitelendirdi. AB ile ABD arasında varılan ticaret mutabakatına dikkat çeken von der Leyen, “Anlaşma anlaşmadır. Dostlar arasında verilen sözlerin bir anlamı olmalıdır.” dedi.
Trump’ın, Avrupa liderlerini yapay zeka ile oluşturulmuş bir görselde Grönland’ı ABD toprağı olarak gösteren bir haritayla servis etmesi ise gerilimi daha da tırmandırdı. Davos’ta yükselen bu tansiyon, transatlantik ilişkilerin geleceğine dair soru işaretlerini büyütürken, Avrupa’nın ekonomik ve stratejik özerklik arayışını hızlandıracağının güçlü sinyallerini verdi.
