Gazze Planı Gerginliği: İsrail’in ‘Bölme’ Hamlesi Ortadoğu’da Yeni Kriz Mi Doğuruyor?
Gazze’de kırılgan ateşkesin ikinci aşamasına yönelik müzakereler devam ederken, İsrail basınında yer alan çarpıcı bir iddia bölgedeki tansiyonu yeniden yükseltti. İsrailli Jfeed haber sitesinin ortaya attığı iddiaya göre, ABD destekli yeni barış planı kapsamında Gazze Şeridi’nin “Doğu” ve “Batı” olarak iki ayrı idari bölgeye ayrılması gündemde.
ABD Başkanı Donald Trump’ın himayesinde yürütülen plan, Türkiye, Katar ve Mısır’ın garantörlüğünde şekillenen ateşkes sürecini kökten değiştirebilecek nitelikte. Gazze’nin doğu kısmının uluslararası güçlerin desteğiyle İsrail denetiminde yeniden yapılandırılacağı, “Sarı Hat”ın ötesinde kalan batı kısmının ise Hamas kontrolünde, kısıtlı yardım alan ve yeniden inşa sürecine dâhil edilmeyen izole bir bölge olarak kalacağı öne sürülüyor.
Kushner’dan ‘Yeni Gazze’ Mesajı
Planın ilk sinyali geçtiğimiz hafta ABD Başkanı Trump’ın damadı ve eski Ortadoğu Özel Temsilcisi Jared Kushner’den geldi. İsrail’in Kiryat Gat kentinde kurulan ve ateşkesin ikinci aşamasını yönetecek uluslararası komuta merkezini ziyaret eden Kushner, “İsrail ordusunun güvenliği sağladığı bölgelerde, Filistinlilere yaşanabilir yeni alanlar oluşturmak ve iş imkânı sağlamak için yeni bir Gazze inşası değerlendiriliyor” açıklamasında bulundu.
Kushner’in açıklaması, Gazze’de “Doğu Gazze Devleti” adı altında beş idari parçadan oluşacak yeni bir yapı kurulacağı iddialarını güçlendirdi. Planın pilot uygulamasının Refah bölgesinde başlatılacağı, sivillerin Hamas kontrolündeki bölgelerden bu yeni yerleşim alanlarına geçişine izin verileceği belirtiliyor.
Ancak Wall Street Journal’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre, birçok Arap hükümeti bu plana sert tepki gösterdi. Arap ülkeleri, Gazze’nin ikiye bölünmesinin İsrail’in bölgede kalıcı bir kontrol mekanizması oluşturmasına zemin hazırlayacağı görüşünde birleşti.
Sarı Hat’ın Ötesinde Yıkım Devam Ediyor
Gazze’nin geleceği masada tartışılırken, sahada yıkım sürüyor. İsrail ordusu, çekildiği Sarı Hat’ın ötesinde yeni operasyonlar düzenliyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, ordunun “İsrail kontrolünde kalan bölgelerde yıkıma devam edeceğini” duyurdu.
Katz, Gazze tünellerinin yüzde 60’ının hâlâ aktif olduğunu iddia ederek, “ABD’li yetkililerle koordineli şekilde bu bölgelerde temizlik operasyonları yürütüyoruz” dedi. BBC Verify tarafından analiz edilen uydu görüntüleri ise İsrail’in Sarı Hat olarak adlandırdığı sınır bloklarının bazı bölgelerde 520 metre içeride konumlandırıldığını ortaya koydu. Analistlere göre bu düzenleme, Filistinliler ile İsrail ordusu arasında yeni bir “tampon bölge” oluşturma amacı taşıyor.
Trump’tan Hamas’a 48 Saatlik Ültimatom
ABD Başkanı Donald Trump da sürece doğrudan müdahil olmaya devam ediyor. Trump, önceki gün yaptığı açıklamada Hamas’a rehinelerin naaşlarını teslim etmesi için 48 saat süre tanıdı. “Bazı cenazelere ulaşmak zor ama bazıları ulaşılabilir durumda. Buna rağmen geri dönmüyorlar. Belki silahsızlanmayla ilgilidir,” diyen Trump, “Her iki taraf da adil muamele görecektir, ancak bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi şarttır. 48 saat içinde ne yapacaklarını göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Trump’ın açıklamasının ardından Hamas Siyasi Büro Üyesi ve Müzakere Heyeti Başkanı Halil el-Hayye, Telegram üzerinden yaptığı paylaşımda “Silahımız, işgalin varlığıyla bağlantılıdır. İşgal sona ererse bu silah devlete devredilecektir” diyerek yanıt verdi. Hayye ayrıca, bazı İsrailli esirlerin cenazelerini bulmak amacıyla yeni bölgelere girileceğini duyurdu.
Türkiye’nin Rolü Tel Aviv’i Rahatsız Etti
Ateşkesin garantörlerinden biri olan Türkiye’nin, Gazze’de kurulması planlanan 5 bin kişilik uluslararası istikrar gücüne katılma ihtimali İsrail hükümetinde ciddi rahatsızlık yarattı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kabine toplantısının başında yaptığı açıklamada, “İsrail egemen bir devlettir. Hangi yabancı güçlerle işbirliği yapacağımıza biz karar veririz,” ifadelerini kullandı. Netanyahu, “Uluslararası güçler arasında İsrail açısından kabul edilemez olanlar konusunda da kararı yine biz veririz” diyerek Türkiye’nin olası katılımına mesafe koydu.
ABD merkezli The New York Times’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre ise İsrailli yetkililer, Ankara’nın Hamas’la ilişkilerini gerekçe göstererek Türkiye’nin bu süreçte rol almasına şiddetle karşı çıkıyor.
Tel Aviv’deki Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’nden İsrail-Türkiye ilişkileri uzmanı Gallia Lindenstrauss, “Türk askerlerinin sahada İsrail güçleriyle karşılaşma ihtimali, kazara bir çatışma riskini beraberinde getirir” değerlendirmesinde bulundu.
Gazze’de Yeni Harita mı Çiziliyor?
Gazze’de ateşkes süreci her geçen gün daha kırılgan hale gelirken, İsrail’in “bölme planı” iddiası bölgedeki barış umutlarını daha da zayıflatıyor. ABD’nin desteklediği bu yeni düzenleme, Gazze’yi coğrafi olarak parçalayarak, İsrail’in kalıcı güvenlik kontrolünü sağlamlaştırma adımı olarak yorumlanıyor.
Ancak Arap dünyasından gelen tepkiler, Türkiye’nin garantörlüğü konusundaki çekinceler ve sahada süren yıkım, planın uygulanabilirliğini tartışmalı hale getiriyor. Gazze Şeridi’nde savaş bitmiş gibi görünse de, siyasi harita üzerindeki mücadele tüm hızıyla sürüyor.
