Türkiye bu süreçlerde çoğunlukla diplomatik çözüm önerileri sunarak bölgede istikrarın sağlanması için çaba harcadı.
Avrupa’da Unutulmayan Savaşlar
Bosna Savaşı (1992–1995): Yugoslavya’nın dağılması sonrası başlayan savaşta, Sırp güçlerinin işlediği soykırım suçu dünya hafızasına kazındı. Srebrenitsa Katliamı, savaşın simgelerinden biri oldu.
Kosova Savaşı (1998–1999): Sırbistan ile Kosovalı Arnavutlar arasında yaşanan çatışmalar, NATO müdahalesiyle sona erdi.
Ukrayna-Rusya Savaşı (2014–günümüz): Donbass’ta başlayan ayrılıkçı hareketler 2022’de tam teşekküllü savaşa dönüştü. ABD Başkanı Trump'ın 2025'te verdiği rakamlar (750 bin Ukraynalı, 800 bin Rus askeri kaybı) çatışmanın büyüklüğünü gözler önüne serdi.
Kafkasya’da Süregelen Gerilimler
Çeçen Savaşları (1994–2009): Rusya'nın ayrılıkçı Çeçen gruplara karşı yürüttüğü operasyonlar büyük yıkıma yol açtı.
Abhazya-Gürcistan Savaşı (2008): Rusya destekli ayrılıkçılar, Gürcistan'la çatıştı. Abhazya ve Güney Osetya, fiilen bağımsızlık kazandı.
Karabağ Savaşı (2020): Azerbaycan, altı haftalık savaştan zaferle çıkarak topraklarını geri aldı.
Kuzey Afrika'da Çöküş ve Kaos
Libya İç Savaşı (2011–2020): Kaddafi’nin devrilmesinden sonra ülke paramiliter grupların savaş alanına döndü.
Mısır’da Askeri Darbe (2013): Mursi’nin devrilmesiyle başlayan süreç, ülkede derin bir kutuplaşmaya neden oldu.
Orta Doğu’da Bitmeyen Yangın
Afganistan Savaşı (1991–2021): ABD ve NATO güçleriyle Taliban arasındaki savaş, büyük insani felaketlere neden oldu.
Irak Savaşı (2003–2011): Saddam Hüseyin’in devrilmesiyle başlayan süreç, bölgeyi uzun yıllar terörün ve mezhep çatışmalarının merkezi yaptı.
Suriye İç Savaşı (2011–2025): Milyonlarca insanı yerinden eden, yüzbinlerce can alan savaş, hâlâ derin izler bırakmaya devam ediyor.
İsrail-Gazze Saldırıları (2023–günümüz): İsrail’in 7 Ekim 2023’te başlattığı saldırılar sonucu Gazze’de 55 bini aşkın insan hayatını kaybetti. Türkiye, ateşkes için çok sayıda diplomatik girişimde bulunmasına rağmen İsrail, operasyonlara devam etti.
İsrail-İran Çatışması (2025): 13 Haziran’da başlayan karşılıklı saldırılar, Orta Doğu’da yeni bir savaş ihtimalini artırdı. Türkiye, tarafları uluslararası hukuka uygun çözüme davet etti.
Türkiye’nin Diplomatik Rolü
Türkiye, bu çok boyutlu krizler karşısında yalnızca sınır güvenliğini değil, aynı zamanda bölgesel barışın tesisi için diplomatik sorumluluklarını da ön planda tuttu. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşında 2022 ve 2025 yıllarında arabuluculuk yaparak esir takası ve ateşkes gibi konularda önemli adımlar attı.
Türkiye’nin çevresindeki bu çatışma sarmalı, bir yandan güvenlik risklerini artırırken diğer yandan Ankara’nın çok boyutlu dış politika yürütmesini zorunlu kılıyor. Gelinen noktada, bölgesel istikrar için güçlü bir diplomatik zemin oluşturulması ve silahlı çatışmaların diplomasi ile çözülmesi, her zamankinden daha büyük bir önem taşıyor.
